Theory U

Het lab werkt aan de hand van Theory U. Dit is een model dat helpt om sturing te geven aan het oplossen van complexe vraagstukken, door middel van het loskomen van traditionele denkpatronen. In het veranderingsproces volg je de vorm van de letter U. Eerst ga je de diepte in en maak je een innerlijke reis, om vervolgens met de opgedane inzichten stap voor stap over te gaan tot actie. Dit proces kent zeven fasen.

Dit betekent dat deelnemers aan het lab allereerst onderzoeken wat er in het systeem speelt. Samen gaan we op leerreizen, doen workshops en praten we met veel verschillende mensen. Pas daarna gaan we aan de slag. Samen bedenken we vervolgens realistische ideeën en oplossingen, die deelnemers vervolgens in het veld testen en uitwerken. Deze concepten noemen we prototypes of transitie-experimenten.
Dit filmpje geeft je meer informatie over de achtergronden en toepassing van Theory U.

1
Downloading: Wees bewust van je beperkte waarnemingen en laat deze los.
2
Seeing: Neem actief waar, met een open geest en zonder te oordelen.
3
Sensing: Stel je hart open, waarbij je de omgeving echt leert aanvoelen.
4
Presencing: Kom in verbinding met alle opgedane wijsheid en beschikbare bronnen.
5
Crystallizing: Verbeeld een mogelijke toekomst en geef vorm aan de ontstane ideeën en inzichten.
6
Prototyping: Probeer de eerste ideeën uit, en geef al doende de toekomst vorm.
7
Performing: Nu je tot een oplossing bent gekomen, kun je deze gaan uitvoeren.

4 Returns

Het lab streeft naar langetermijnoplossingen en -samenwerkingen door bestaande kennis, kunde en initiatieven samen te brengen en effectief te benutten. Deelnemers vergroten hierbij hun individueel en collectief leiderschap.

Om de kansen en uitdagingen op landschapsniveau concreet te maken, gebruikt het lab de zogenaamde ‘4 Returns’ als uitgangspunt. We bekijken de rendementen van onze landbouw niet alleen op financieel niveau, maar nemen ook de effecten op inspiratieniveau, sociaal kapitaal en natuurlijk kapitaal mee in alle overwegingen. Zo dragen we ook bij aan de Duurzame Ontwikkelingsdoelen die de VN voor 2030 geformuleerd heeft.

Naast deze '4 returns' genereert het lab ook waarde op vier andere niveaus. Allereerst biedt het lab waarde op persoonlijk niveau. Het biedt tools en vaardigheden en je krijgt de kans om te leren van andere partijen en sectoren. Dankzij deze nieuwe kennis zijn de deelnemers beter in staat om op organisatieniveau deel te nemen aan nieuwe prototypen. Daarnaast biedt het lab ook waarde op sectoroverschrijdend niveau, doordat nieuwe samenwerkingen worden aangegaan en vanuit daar initiatieven beter kunnen worden opgeschaald. Zo komen we bij het grootste doel van het lab. Wanneer er veel sectoroverschrijdende initiatieven zijn, zal er uiteindelijk op systeemniveau grootschalige, landelijke impact op duurzame en veerkrachtige landbouw- en voedselsystemen ontstaan.

Deze animatie vat alles nog eens op heldere wijze samen.

 

De X-curve en de transitieopgave van Voor de oogst van morgen

Voor de oogst van morgen beoogt een bijdrage te leveren aan de transitie van het landbouw- en voedselsysteem. Met elkaar zijn we op zoek naar manieren om van een primair productie-gedreven landbouw naar een nieuw systeem met een diverse, duurzamere en robuustere landbouw te bewegen.  De X-curve van DRIFT laat zien dat om een nieuw systeem te laten ontstaan, het oude systeem in ieder geval gedeeltelijk moet ontbinden en alternatieve nichepraktijken ruimte moeten krijgen om te floreren, waarbij ook alternatieve patronen en structuren zich vormen. De daadwerkelijke transitie is een chaotische fase waarin oude (systeem-) en nieuwe (niche-) elementen op nieuwe manieren aan elkaar verbonden worden. Het nieuwe normaal kan niet enkel ontstaan vanuit het oude normaal, maar ook niet volledig vanaf nul worden opgebouwd. Het is een samenspel van oude en nieuwe elementen die uiteindelijk in elkaar grijpen in een nieuw systeem.  

De X-curve

Veel programma’s en platformen die een bijdrage proberen te leveren aan de transitie in het agrofood systeem leggen de nadruk op het laten ontstaan van het nieuwe systeem. Zij volgen de lijn van experimenteren, versnellen en emergentie. Dat is ook goed, want wanneer een systeem onder druk komt te staan, ontstaat er meer en meer behoefte aan alternatieven. Tegelijkertijd is er weinig aandacht voor de rol van het bestaande systeem. Het achterliggende idee van deze programma’s en platformen lijkt te zijn dat wanneer alternatieve praktijken voldoende belofte in zich dragen, ze aan kracht winnen, en uiteindelijk kunnen zorgen voor vervanging van het bestaande systeem. Maar de X-curve laat juist zien dat ook het bestaande systeem een belangrijke rol heeft in de transitie en onderdelen van het oude systeem een plek hebben in het nieuwe systeem. Doordat er weinig aandacht is voor de rol van het bestaande systeem in de transitie en vooral voor de verbinding tussen niche en systeem, wordt de ontwikkeling van niches geremd en zijn systeemspelers niet voorbereid op de transitie:

·     Zolang alternatieve praktijken klein blijven, hebben zij de mogelijkheid om zich te ontwikkelen. Maar voor opschaling en het laten ontstaan van alternatieve structuren hebben zij middelen, infrastructuur en invloed nodig die onderdeel zijn van het bestaande systeem. Als er geen verbinding is tussen niches en systeemspelers, zal bij een toenemende invloed vanuit niches de weerstand bij het systeem toenemen en wordt hun ontwikkeling vertraagd.

·     Door groeiende (maatschappelijke) druk op het bestaande systeem en volharding vanuit de niches is een transitie nog steeds waarschijnlijk. Maar wanneer systeemspelers geen aansluiting vinden bij nicheontwikkelingen, blijven zij veelal hangen in optimalisatie. Hierdoor wordt de spanning tussen niche en systeem steeds verder opgebouwd en is uiteindelijk de ontwrichtende werking van de transitie groter, met meer verlies en verliezers, meer moeite om tot nieuwe instituties en een hernieuwd evenwicht te komen.  Voor de oogst van morgen wil bijdragen aan de transitie in het landbouw- en voedselsysteem door systeemontwikkelingen enerzijds en niche-initiatieven anderzijds op nieuwe manieren aan elkaar te verbinden.

Wanneer dat lukt, zorgt dat voor een win-win-win:

·     Niche-initiatieven krijgen meer ruimte om tefloreren en te groeien.

·     Systeemspelers bereiden zich beter voor op de transitie en krijgen zicht op hun mogelijke rol in het toekomstige systeem.

·     En de transitie zelf verloopt sneller en soepeler.  

De transitiebijdrage van de Oogst geplot op de X-curve

Voor de oogst van morgen draagt op drie manieren bij aan de transitie in het landbouw-en voedselsysteem:

1.    Door mensen in verbinding te brengen met zichzelf (wat is nu werkelijk belangrijk), te stimuleren voorbij de chaos tekijken en daarmee perspectief te zien in een alternatief landbouw- en voedselsysteem, gaan zij bestaande structuren en routines loslaten. Door meer inzicht in de (remmende) rol die hun eigen organisatie heeft in de transitie, gaan zijn inzien dat ze vertraging kunnen tegengaan. Minder angst, meer perspectief betekent meer bereidheid om te bewegen richting destabilisatie en chaos. Dit geldt in de eerste plaats voor systeemspelers, maar ook mensen die betrokken zijn bij niche-initiatieven wordt gevraagd om voorbij de chaos te kijken en van daaruit kritisch te kijken naar hun eigen rol en die van hun initiatief. Ook voor hen is de vraag wat hun bijdrage is (en kan zijn) aan de grotere transitie, welke nieuwe verbindingen zij daarvoor moeten aangaan en wat zij moeten loslaten. Zie de paarse pijlen.

2.    Vanuit dit nieuwe perspectief ontstaat een vernieuwde kijk op de waarde van alternatieve praktijken. Veel van die praktijken functioneren goed op kleine schaal; de moeilijkheid zit erin om de initiatieven aan elkaar te verbinden, op te schalen, en structuren te creëren waardoor deze initiateven kunnen floreren. Vaak worden (kleinschalige) experimenten door systeempartijen gestimuleerd, maar worden diezelfde experimenten beperkt in hun opschaling en (markt)rijping door datzelfde systeem. In de Oogst zoeken systeempartijen naar manieren om zich te verbinden aan deze initiatieven door werkelijk ruimte te creëren en coalities aan te gaan met nichepartijen. Het gaat er hier om de niche-initiatieven over de ‘valley of death’ heen te helpen, waarbij het niet alleen over financieel kapitaal gaat, maar ook over netwerken, markttoegang, juridische obstakels, etc. Door een sterke overtuiging dat het anders kan en een diepgaand inzicht in wat daarvoor nodig is, gaan systeemspelers deze verbindingen niet incidenteel, maar structureel aan. Dus voor een langere periode en voorbij losse initiatieven. Ook hier geldt dat dit niet alleen een open houding vraagt van de systeemspelers, maar ook van de betrokken nichespelers. Zie de oranje pijlen.

3.    Door zich werkelijk aan alternatieven van onderop te binden, creëren systeemspelers die deelnemen aan de Oogst niet alleen ruimte voor niches om zich door te ontwikkelen. Het gaat hier ook om hun eigen ontwikkeling. Door los te komen van bestaande structuren (zie 1) en zich te werkelijk te verbinden aan nieuwe alternatieven (zie 2), werken systeempartijen samen met nichepartijen aan nieuwe structuren en stimuleren daarmee emergentie. Dat is niet enkel in het belang van de niche-initiatieven en de transitie als geheel, maar ook voor de regimespelers zelf, die daarmee voorsorteren op hun rol in het nieuwe systeem. Zie de groene pijlen.

Bovenstaande duiding maakt duidelijk waar Voor de oogst van morgen voor staat, maar misschien nog wel meer waar wij naar de toekomst toe aan willen werken. Onder andere door toekomstige labs veel meer gebiedsgericht in te steken, hopen we met meer focus aan bovenstaande drie punten te werken en daarmee de transitiebijdrage te vergroten. Tegelijkertijd gebeurt er ook nu al heel veel: soms vooral in de hoofden, harten en netwerken van mensen; soms ook heel concreet in transitie-experimenten.  

 

Regeneratieve Agricultuur