Om samen concreet impact te realiseren op landschapsniveau ontwikkelen de deelnemers van Voor de oogst van morgen gebiedsgerichte initiatieven en experimenten. In deze initiatieven en experimenten wordt het hele systeem betrokken en actief de verbinding gezocht met bestaande organisaties, netwerken en initiatieven.

Met de juiste mensen aan tafel, de juiste tools en hechtere relaties, vergroten we onze slagkracht. We leggen nieuwe verbanden en ontwikkelen praktische ideeën en oplossingen, die we testen en doorontwikkelen in regio’s, bestaande organisaties of ketens. Leidend daarbij is de evenwichtige waardecreatie op de zogenaamde 4 returns: inspiratie, ecologie, gemeenschap en financieel rendement.

Er zijn verschillende transitie-experimenten in ontwikkeling. Degenen die hieronder gepresenteerd worden, zijn daar voorbeelden van. De teams achter deze experimenten richten zich op versterking en versnelling van hun project en zoeken actief samenwerking op onderwerpen als financiering, grond, kennis en beleid. Veelal is dat op lokale of regionale basis.

Bij de verschillende transitie-experimenten staan ook de contactpersonen vermeld. Neem gerust contact op voor meer informatie en mogelijkheden om samen te werken. Als u een specifiek onderwerp heeft wat nog niet door de huidige transitie-experimenten benoemd is en wilt u kijken welke samenwerkingsmogelijkheden er zijn met het actienetwerk van Voor de oogst van morgen, neem dan contact met ons op via info@oogstvanmorgen.net.

Hieronder een eerste overzicht van de transitie-experimenten die op dit moment worden ontwikkeld en uitgevoerd.
 

Nieuwe Veehouderijconcepten


Binnenhet netwerk van de Oogst is een groep bezig met nieuwe veehouderijconcepten.Dit team wil een platform oprichten waarbij initiatiefnemers (innovatoren en/ofveehouders) hun innovatie kunnen presenteren. In het platform kan men kennisbij elkaar brengen en met elkaar delen. Partijen raken zo geïnspireerd omnieuwe integrale ontwerpen te maken, samen te werken en oplossingen te vindenvoor (nieuwe) uitdagingen.

Het platform wil innovatoren ondersteunen door een platform te bieden voor verbinding en hen op weg te helpen. Het platform heeft de volgende uitgangspunten:

  • Wetenschappers kunnen via het platform reflecteren op de innovatie en suggesties kunnen doen voor verbetering van de innovatie;
  • Het platform biedt een plek waar geëxperimenteerd kan worden;
  • Het platform verzamelt en deelt kennis van de praktijk (veehouders);
  • Het platform verzamelt en deelt kennis over subsidies en andere financiële ondersteuning;
  • Het platform verzamelt en deelt kennis over procedures, bijvoorbeeld aanvraag van vergunningen en de proefstalstatus;
  • Het platform biedt ondersteuning (geld en/of tijd) een plan uit te werken, waarmee het concept gerealiseerd kan worden (van een goed idee een plan maken waarmee je subsidie en vergunningen kunt aanvragen);
  • Het platform biedt toegang tot producenten en/of afnemers van reststromen;
  • Het platform geeft innovatoren een podium/Fieldlab.Het doel van het platform is niet om concepten zelf ontwikkelen of te realiseren, maar om systeeminnovaties te ondersteunen zodat er uiteindelijk vijf tot tien van deze innovaties gerealiseerd kunnen worden.
  • Het platform wil innovatoren ondersteunen door een platform te bieden voor verbinding en hen op weg te helpen. Het platform heeft de volgende uitgangspunten:  
  • Wetenschappers kunnen via het platform reflecteren op de innovatie en suggesties kunnen doen voor verbetering van de innovatie;
  • Het platform biedt een plek waar geëxperimenteerd kan worden;
  • Het platform is toegankelijk voor leveranciers van (deel)oplossingen;
  • Het platform verzamelt en deelt kennis van de praktijk (veehouders);
  • Het platform verzamelt en deelt kennis over subsidies en andere financiële
Het doel van het platform is niet om concepten zelf ontwikkelen of te realiseren, maar om systeeminnovaties te ondersteunen zodat er uiteindelijk vijf tot tien van deze innovaties gerealiseerd kunnen worden.

Contactpersoon: Jos van Lent
 

Aardpeer: samen voor grond

Sinds het voorjaar van 2018 werkt een kleine kerngroep van Wij.land, Triodos Regenerative Money Centre, Herenboeren en St. Grondbeheer samen aan het opzetten van het “fonds voor grond”, onder de naam Aardpeer. Wij willen dat gezond voedsel geproduceerd wordt op een natuurgedreven, sociaal verbonden en economisch gedragen manier. Wij zien de factor “toegang tot grond” als sleutel voor deze broodnodige verandering.

Een aantal objecten die bijdragen aan het behalen van de doelstelling is aangekocht door St. Grondbeheer. De volgende stap is het plaatsen van een obligatielening van vijftien miljoen euro en het organiseren van een grote publieke campagne hieromheen.

Wij willen burgers en investeerders betrekken bij de veranderingen in ons landbouw- en voedselsysteem door geld aan te trekken om grond mee aan te kopen en die in het licht van de landbouw- en voedseltransitie in te zetten. Investeerders verkrijgen hiermee niet alleen een financieel rendement, maar ook een rendement op natuurlijk en sociaal kapitaal. Het model biedt ruimte om nieuwe vormen voor (sociaal) gebruik en eigendom van landbouwgronden te ontwikkelen.

Eind 2020 hebben wij AFM-goedkeuring verkregen op het prospectus voor de ‘Samen voor Grond’ obligatielening. In januari 2021 is de campagne voor Aardpeer gelanceerd met een evenement in Pakhuis de Zwijger. De plaatsing van de obligaties was succesvol en we hebben voor 7,2 miljoen aan obligaties verkocht. Daarmee zijn 5 grondaankopen voor boerenbedrijven gerealiseerd. In totaal hebben we, in drie weken tijd, 74 aanvragen van boeren opgehaald met een totale omvang van circa 100 miljoen. Er is blijkbaar een nog veel grotere behoefte aan het pachten van grond tegen voortbrengend vermogen.

Aardpeer heeft samen met een bredere coalitie het ‘Samen voor Grond’ manifest uitgebracht, waarin het belang van een gezonde bodem centraal staat. Daarmee wordt Aardpeer een veel bredere beweging.

Aardpeer duurt voort: een stichting is in voorbereiding. Daarnaast zijn wij in gesprek met grote investeerders zoals vermogensbeheerders, want het grotere doel is op lange termijn meer dan een derde van de Nederlandse landbouwgrond op deze manier in beheer te hebben; in een continue cyclus van verbeteren, leren en opschalen.’

Contactpersonen: Daniëlle de Nie en Liesbeth Soer

Web: aardpeer.nl

 

'DOE MEE'-dialoogdiners

Een agrarisch ondernemer wil zijn bedrijf verduurzamen. Met het draaiboek voor Dialoogdiners in zijn hand bereidt hij samen met een gespreksleider de avond voor. Met een select gezelschap schuiven zij aan tafel op een passende locatie. Onder het genot van heerlijk en eerlijk lokaal geproduceerd voedsel ontstaan gesprekken die zorgen voor werkelijke verbinding tussen mensen. De deelnemers delen voedsel en verhalen. Het thema van de avond geeft een rode draad in de gesprekken. Twijfels, vragen en kansen komen op tafel. De ondernemer doet zijn verhaal en krijgt daarmee de aandacht die hij verdient. Een luisterend oor. De tafelgenoten vragen door, delen ideeën en denken na over hun eigen rol. De avond inspireert en stimuleert om in beweging te komen, om mee te doen in de aanstaande verandering. Eenmaal thuis laat het zicht op verandering de deelnemers niet los. Ze zoeken elkaar op en werken samen aan een vernieuwd landbouwsysteem vanuit eigen- en samenlevingsbelang.

Na de eerste DOE MEE-dag op het bedrijf van Heleen Lansink, en de eerste DOE MEE-diner op een boerderij in Zelhem, ontwikkelen we met steun van NZO en de provincie Overijssel het concept van de DOE MEE-dialoogdiners verder door. Door al doende te leren en al lerende te doen, hebben wij na vijf diners een overdraagbaar concept waarmee andere partijen op meer plekken deze heel directe verbindingen kunnen versterken.  Wij nodigen boeren uit die met deze aanpak willen experimenteren en (gebieds)partijen die dit concept willen gebruiken om contact met ons op te nemen. Wij laten je graag ervaren wat dit concept voor jouw vraag kan doen.

Wil jij DOE MEE-diners helpen op het meest concrete niveau -het boerenerf- meer begrip, waardering, dieper contact en bovenal concrete samenwerking te creëren, die gericht is op een vernieuwd en duurzaam landbouw- en voedselsysteem? Door in de ontwikkeling partijen voor uitrol te betrekken, kan het concept zich als een olievlek verspreiden en een bijdrage leveren aan verandering op individuele bedrijven of in gebieden.

Contactpersonen: Heleen Lansink, Suzanne Ruesink, Christel van Raaij en Onno van Eijk
 
 

Toekomstgerichte bedrijfsovername

Met de ontwikkeling van een serious gametoekomstgerichte bedrijfsovername, richten we ons op financiers, vergunningverleners, ketenpartijen en grondeigenaren. Deze mogelijkmakers bepalen samen de ruimte om als jonge boer écht toekomstgericht van start tekunnen. In een te ontwikkelen spel van maximaal twee uur laten we mogelijkmakers op een serieus speelse en praktijkgerichte manier ervaren hoe iedere partij de ruimte voor jonge boeren vergroot en/of inperkt. Spelers worden uitgedaagd om te kijken hoe ze meer ruimte kunnen maken voor toekomstgerichte landbouw en  hoe zij dit vooral samen kunnen doen. Onze game laat zien waar voor iedere partij winst te halen is, winst door toename van toekomstgerichte overnames. Voor dit experiment zoeken we naar leidende partijen die de game met ons willen ontwikkelen en als eerste gebruikers ook willen testen. Ook leggen we contact met jonge agrariërs die hun ervaringen met mogelijkmakers willen delen.

De lessen uit het spel kunnen direct vertaald worden naar de eigen praktijk. Mogelijkmakers kunnen de eigen procedures toetsen op ruimte voor toekomstgerichtheid en krijgen handvatten voor het samen vergroten van de ruimte voor toekomstgerichte bedrijfsovenames. Onze droom is dat -mede daardoor- in 2025 iedere bedrijfsovername een directe bijdrage is aan de transitie naar een duurzame landbouw met toekomst. Daarin is nog een wereld te winnen en daar willen we aan bijdragen.

Contactpersonen: Susan Drion, Ron Methorst, Bart Bremmer, Bennie Meek en Onno van Eijk

 

'Biodiversiteit bereik je samen'

Wij willen biodiversiteit op de Koningshoeve-Ettingen BV (Spaarnwoude) een verdere impuls geven, passend bij landschap en gebied. Het ontwikkelen van een gecombineerde zone waarbij biodiversiteit een verdienmodel wordt door enerzijds gebiedspartners meer te betrekken bij de waarden van biodiversiteit, en anderzijds ook de consument en bewoner van het gebied te betrekken door bijvoorbeeld het ontwikkelen van producten en diensten die kunnen worden afgenomen in de omgeving.

Het streven is om een voorbeeldfunctie te worden voor andere gebruikers in een gecombineerde zone van Nederlandse laagveengebieden.

Contactpersonen: Anthonie Stip en Saskia Joha van Abswoude
 
 

Boer Burger, Broeikas en Budget: hoe voer je een gezonde dialoog?

Eén van de sleutelfactoren voor de landbouw- en voedseltransitie is de relatie tussen boeren en burgers. Beiden staan aan het andere eind van de voedselketen en dus zou een goede samenwerking kunnen helpen de voedselketen te hervormen.

In dit experiment is participatief onderzoek gedaan door een groepje burgers en boeren uit het lab. Daarnaast is observerend onderzoek gedaan naar de reacties op elkaar en op het nieuws. Hier is gezamenlijk op gereflecteerd. Uit dit onderzoek zijn een aantal patronen in de interactie tussen boeren en burgers zichtbaar geworden. 

In PDF documenten delen wij onze inzichten over de valkuilen in gesprekken en hoe je een dialoog gezond houdt. Onze inzichten zijn bedoeld om in gesprekken waar de perspectieven verschillen toch met elkaar in verbinding te blijven en polariserende interactiepatronen tijdig te herkennen en bespreekbaar te maken. Het experiment is uitgevoerd door Bennie Meek, Willem van der Zalm, Gerda Kool, Christine Ornetsmüller en Liane Lankreijer. Voor verdere toelichting kunt u met één van hen contact opnemen.  

Contactpersonen: Liane Lankeijer, Christine Ornetsmüller, Willem van der Zalm, Gerda Kool, Bennie Meek en Ellen Maassen (boerburgerdialoog.nl)

 

Weerwoud x Wilderland

Weerwoud en Wilderland  willen het beste van de werelden van Agroforestry en het kruidenrijk grasland dat thee produceert bij elkaar brengen. 

Deze nieuwe combinatie neemt de zwaarst wegende bezwarenweg van Agroforestry en creëert een langdurige partnerschap tussen boer, bodem, biodiversiteit en de bomen en kruiden.

In dit prototype werken Weerwoud en Wilderland intensief samen om de potentie van agroforestry als landbouwsysteem verder te laten zien. Dit wordt in eerste instantie gedaan door het testen van verschillende combinaties van notenteelten in combinatie met kruiden van Wilderland op het agroforestryperceel van Weerwoud op de Floriade.

Door kruidenteelt toe te passen in de stroken met bomen of struiken creëren we een ware win-win-win. Waar de stroken in eerste instantie enkele jaren uit productie zouden verdwijnen, voegen we nu iets nieuws toe.  Daarmee bieden we een alternatieve en tussentijdse inkomstenbron en nemen we de zwaarst wegende bezwaren weg van het planten van bomen op een productief boerenperceel. Meer praktijkkennis is een vereiste. Daarnaast is het zien en ervaren hoe een dergelijk systeem eruit ziet altijd meer waard dan je laten vertellen wat de impact is van een dergelijk systeem. Tijdens en ook na de Floriade zal dit prototype onderdeel zijn van de rondleidingen, masterclasses en uiteindelijk ook te zien zijn door twee miljoen bezoekers tijdens de wereldtentoonstelling.

Contactpersoon: Xavier San Giorgi

 

Grond van Bestaan

Stichting Grond van Bestaan is geïnspireerd door de internationale Community Land Trust beweging en heeft tot doel te innoveren, in de Nederlandse context, op het gebied van grondeigendom, toegang tot land, pacht en eigendomsrecht. Maar wil bovenal de relatie tot grond en elkaar transformeren.
Grond van Bestaan wil door het realiseren van verschillende initiatieven laten zien dat het kan, ook in Nederland. Zo omzeilen we de markt door te werken met gemeenschappelijke vormen van eigendom, worden landbouwpraktijken
mogelijk die mens en natuur samenbrengen. Hierdoor kunnen andere waardes dan alleen economische winst een rol spelen in  de productie van voedsel.

Met een constructieve blik op de grondproblematiek willen we nieuwe oplossingen realiseren. Dit doen we door collectieve inspanning samen met lokale gemeenschappen te komen tot een lokale Community Land Trusts. Dit is een evenwichtsoefening tussen grondtoegang voor elk individu en de gemeenschapsbehoefte van betaalbaarheid, ecologische duurzaamheid, economische diversiteit en lokale veerkrachtige economieën.
Grond van Bestaan fungeert hierin hoofdzakelijk als een kluis die gronden eeuwig duurzaam in beheer neemt namens gemeenschappen en zal daarom nooit meer tot verkoop overgaan.
Wij werken samen met de Schumacher Center for New Economics en Community Land Trust NL aan een kennis- en doeplatform. Hiermee ondersteunen we onder andere een nieuwe generatie van boeren en komen we tot regeneratieve oplossingen en een diep herstel van de aarde.

Contactpersoon: Natasha Hulst

www.grondvanbestaan.nl