Om samen concreet impact te realiseren op landschapsniveau ontwikkelen de deelnemers van Voor de oogst van morgen gebiedsgerichte initiatieven en experimenten. In deze initiatieven en experimenten wordt het hele systeem betrokken en actief de verbinding gezocht met bestaande organisaties, netwerken en initiatieven.

Met de juiste mensen aan tafel, de juiste tools en hechtere relaties, vergroten we onze slagkracht. We leggen nieuwe verbanden en ontwikkelen praktische ideeën en oplossingen, die we testen en doorontwikkelen in regio’s, bestaande organisaties of ketens. Leidend daarbij is de evenwichtige waardecreatie op de zogenaamde 4 returns: inspiratie, ecologie, gemeenschap en financieel rendement.

Er zijn verschillende transitie-experimenten in ontwikkeling. Degenen die hieronder gepresenteerd worden, zijn daar voorbeelden van. De teams achter deze experimenten richten zich op versterking en versnelling van hun project en zoeken actief samenwerking op onderwerpen als financiering, grond, kennis en beleid. Veelal is dat op lokale of regionale basis.

Bij de verschillende transitie-experimenten staan ook de contactpersonen vermeld. Neem gerust contact op voor meer informatie en mogelijkheden om samen te werken. Als u een specifiek onderwerp heeft wat nog niet door de huidige transitie-experimenten benoemd is en wilt u kijken welke samenwerkingsmogelijkheden er zijn met het actienetwerk van Voor de oogst van morgen, neem dan contact op met Kyra van den Hil via info@oogstvanmorgen.net.

Hieronder een eerste overzicht van de transitie-experimenten die op dit moment worden ontwikkeld en uitgevoerd.

Aardpeer: fonds voor grond

Wij willen dat gezond voedsel wordt geproduceerd op een natuurgedreven, sociaal verbonden en economisch gedragen manier. We zien de factor “toegang tot grond” als een sleutel voor deze broodnodige verandering.

Sinds het voorjaar van 2018 werkt een kleine kerngroep van Wij.land, Triodos Regenerative Money Centre, Herenboeren en St Grondbeheersamen aan het opzetten van het “fonds voor grond”, onder de naam Aardpeer.

Een aantal objecten om de doelstelling te behalen is al aangekocht door St. Grondbeheer. De volgende stap is het plaatsen van een obligatielening van vijftien miljoen euro en het organiseren van een grote publieke campagne hieromheen. Het grotere doel is om op lange termijn meer dan een derde van de Nederlandse landbouwgrond op deze manier in beheer te hebben, in een continue cyclus van verbeteren, leren en opschalen.

We willen burgers en investeerders betrekken bij de veranderingen in ons landbouw- en voedselsysteem, door geld aan te trekken om grond mee aan te kopen en die in het licht van de landbouw en voedseltransitie in te zetten. Investeerders verkrijgen hiermee niet alleen een financieel rendement, maar ook een rendement op natuurlijk en sociaal kapitaal. Het model biedt ruimte om nieuwe vormen voor (sociaal) gebruik en eigendom van landbouwgronden te ontwikkelen.

Contactpersonen: Daniëlle de Nie en Liesbeth Soer

 

'DOE MEE'-dialoogdiners

Een agrarisch ondernemer wil zijn bedrijf verduurzamen. Met het draaiboek voor de Dialoogdiners in de hand bereidt hij samen met een gespreksleider een avond voor. Met een select gezelschap schuiven ze aan tafel op een passende locatie. Onder het genot van heerlijk en eerlijk lokaal geproduceerd voedsel ontstaan gesprekken die zorgen voor werkelijke verbinding tussen mensen. De deelnemers delen voedsel en verhalen. Het thema van de avond geeft een rode draad in de gesprekken. Twijfels, vragen en kansen komen op tafel. De ondernemer doet zijn verhaal en krijgt daarmee de aandacht die hij verdient. Een luisterend oor. De tafelgenoten vragen door, delen ideeënen denken na over hun eigen rol. De avond inspireert en stimuleert om in beweging te komen, om mee te doen in de aanstaande verandering. Eenmaal thuis laat het zicht op verandering de deelnemers niet los. Ze zoeken elkaar op en werken samen aan een vernieuwd landbouwsysteem vanuit eigen- en samenlevingsbelang.

Na een eerste DOE MEE-dag op het bedrijf van Heleen Lansink, en een eerste DOE MEE-diner op een boerderij in Wehl, ontwikkelen we met steun van NZO en de provincie Gelderland het concept van de DOE MEE-dialoogdiners verder door. Door al doende te leren en al lerende te doen hebben we na vijf diners een overdraagbaar concept waarmee andere partijen op meer plekken deze heel directe verbindingen kunnen versterken.  Wij nodigen boeren die met deze aanpak willen experimenteren en (gebieds)partijen die dit concept zouden willen gebruiken uit om contact met ons op te nemen. We laten je graag ervaren wat dit concept voor jouw vraag kan doen.

DOE MEE-diners helpen op het meest concrete niveau -het boerenerf- om meer begrip, waardering, een dieper contact en bovenal concrete samenwerking te creëren die gericht is op een vernieuwd en duurzaam landbouw- en voedselsysteem. Door in de ontwikkeling partijen voor uitrol al te betrekken, kan het concept zich als een olievlek verspreiden en een bijdrage leveren aan verandering op individuele bedrijven of in gebieden.

Contactpersonen: Heleen Lansink, Suzanne Ruesink, Christel van Raaij en Onno van Eijk
 
 

Toekomstgerichte bedrijfsovername

Met de ontwikkeling van een serious gametoekomstgerichte bedrijfsovername, richten we ons op financiers, vergunningverleners, ketenpartijen en grondeigenaren. Deze mogelijkmakers bepalen samen de ruimte om als jonge boer écht toekomstgericht van start tekunnen. In een te ontwikkelen spel van maximaal twee uur laten we mogelijkmakers op een serieus speelse en praktijkgerichte manier ervaren hoe iedere partij de ruimte voor jonge boeren vergroot en/of inperkt. Spelers worden uitgedaagd om te kijken hoe ze meer ruimte kunnen maken voor toekomstgerichte landbouw en  hoe zij dit vooral samen kunnen doen. Onze game laat zien waar voor iedere partij winst te halen is, winst door toename van toekomstgerichte overnames. Voor dit experiment zoeken we naar leidende partijen die de game met ons willen ontwikkelen en als eerste gebruikers ook willen testen. Ook leggen we contact met jonge agrariërs die hun ervaringen met mogelijkmakers willen delen.

De lessen uit het spel kunnen direct vertaald worden naar de eigen praktijk. Mogelijkmakers kunnen de eigen procedures toetsen op ruimte voor toekomstgerichtheid en krijgen handvatten voor het samen vergroten van de ruimte voor toekomstgerichte bedrijfsovenames. Onze droom is dat -mede daardoor- in 2025 iedere bedrijfsovername een directe bijdrage is aan de transitie naar een duurzame landbouw met toekomst. Daarin is nog een wereld te winnen en daar willen we aan bijdragen.

Contactpersonen: Susan Drion, Ron Methorst, Bart Bremmer, Bennie Meek en Onno van Eijk

 

'Biodiversiteit bereik je samen'

Wij willen biodiversiteit op de Koningshoeve-Ettingen BV (Spaarnwoude) een verdere impuls geven, passend bij landschap en gebied. Het ontwikkelen van een gecombineerde zone waarbij biodiversiteit een verdienmodel wordt door enerzijds gebiedspartners meer te betrekken bij de waarden van biodiversiteit, en anderzijds ook de consument en bewoner van het gebied te betrekken door bijvoorbeeld het ontwikkelen van producten en diensten die kunnen worden afgenomen in de omgeving.

Het streven is om een voorbeeldfunctie te worden voor andere gebruikers in een gecombineerde zone van Nederlandse laagveengebieden.

Contactpersonen: Anthonie Stip en Saskia Joha van Abswoude
 
 

Boer Burger, Broeikas en Budget

Hoe kunnen boeren en burgers het gesprek met elkaar voeren over de uitdagingen die een ieder ziet in de zorg voor ons eten, de bodem, onze omgeving en ons klimaat? Hoe doe je dat zonder dat je automatisch in de aanval of de verdediging schiet? Hoe krijg je begrip voor elkaars visie, knelpunten en overtuigingen? Hoe krijg je respect voor waar de ander staat en ontdek je samen de ruimte om te bewegen? Hoe breek je daarbij door de vaste percepties van elkaars wereld? Welke vragen moeten we elkaar daarvoor stellen? En hoe organiseer je dat gesprek?

BBBB ontwikkelt en test gesprekstools waarmee boeren en burgers samen de dialoog aan kunnen gaan. Tools die gebruikt kunnen worden voor landelijk beleid, regionale initiatieven of thematische vraagstukken. Hoe zorg je samen dat je stappen vooruit kunt zetten in begrip én in actie. Door de coronacrisis is direct contact niet meer mogelijk en zijn bedrijfsbezoeken nu niet te organiseren. BBBB zoekt daarom naar andere vormen en denkt vast na over de gebruikers van de te ontwikkelen tools. Het team heeft de eerste aanpakken getest tijdens een (virtuele) rondgang op het melkveebedrijf van Gerda Kool. Hier zijn gesprekken gevoerd over stalsystemen, de (afhankelijkheid van de) melkprijs, wet- en regelgeving, trade-offs in de bedrijfsvoering, het verdienmodel, de stand van de bodem, de herkomst van het voer en ieders eigen keuzes in hoe men boert en wat men eet. De ervaringen overde (virtuele) rondleiding waren positief.

Contactpersonen: Liane Lankeijer, Christine Ornetsmüller, Willem van der Zalm, Gerda Kool, Bennie Meek en Ellen Maassen (boerburgerdialoog.nl)

 

Brabantse Hub voor Boer en Burger van  Morgen

De Brabantse Hub voor boer en burger van morgen is een regionaal transitielab dat doet! We bieden een collectief leiderschapstraject aan, creëren kenniskringen en maken deze sterker door het inbrengen van diepgaande en relevante kennis. We werken aan concrete casussen en projecten en meten de impact. Op deze manier komen we tot integrale oplossingen voor een volhoudbaar landbouw- en voedselsysteem in onze provincie. Bottom-up en gebiedsgericht.  Samen met bewoners, ondernemers, (maatschappelijke) organisaties, overheden en gezondheids-, onderwijs - en kennisinstellingen. Onze ambitie hierbij is duurzaam en gezond voedsel voor iedereen; goed voor mens, dier en milieu. Het initiatief komt voort uit de Voedsel1000.

De hub richt zich op gedragsverandering om Brabant voedselwijs en vodselwaardig te maken. Dat vraagt om individueel en collectief leiderschap. Het transitielab is hierbij een neutraal platform dat verbinding tussen deelnemers uit de totale voedselketen en gebieden faciliteert en de brug slaat tussen boeren en burgers, de leef- en systeem wereld en alle belanghebbenden. Door bestaande initiatieven en inhoudelijke thema’s te verbinden en diepgaande, integrale samenwerking te creëren. Gedreven door persoonlijke waarden en het samen willen ontwikkelen en werken aan gebiedsgerichte transitie. Niet vanuit macht, maar vanuit een gedeeld belang. Drijvend op de energie die al aanwezig is bij de mensen die er leven, wonen en werken. En met respect voor het verleden. Ons idee hierbij is dat het GLB-NSP (Gemeenschappelijk Landbouw Beleid van de EU – Nationaal Strategisch Plan), het provinciaal beleid Visie Landbouw en Voedsel en integrale gebiedsgerichte transitie elkaar moeten versterken. De Brabantse Hub volgt een 4-sporen gebiedsgerichte aanpak: weten en meten, kunnen en doen.

Door bewustwording, anders kijken vanuit andere perspectieven, kenniscreatie en gedragsverandering kunnen we zo overgaan naar een systeemlogica waarin de economie de samenleving dient, ten faveure van onze leefomgeving.

Contactpersoon: Ilka van der Meijden.

 
 

Weerwoud x PTThee

Weerwoud en ptthee willen het beste van de werelden van Agroforestry en het kruidenrijk grasland om thee van te produceren bij elkaar brengen.
Deze nieuwe combinatie neemt de zwaarst wegende bezwaren weg van Agroforestry en creëert een langdurige partnerschap tussen boer, bodem, biodiversiteit en de bomen en kruiden

In dit prototype werken Weerwoud en ptthee intensief samen om de potentie van agroforestry als landbouw systeem verder te laten zien. Dit wordt in eerste instantie gedaan door het testen van verschillende combinaties van noten teelten in combinatie met kruiden van ptthee op het Agroforestry perceel van Weerwoud op de Floriade.
Door kruidenteelt toe te passen in de stroken met bomen of struiken creëren we een ware win-win-win. Waar de stroken in eerste instantie enkele jaren uit productie genomen zou worden, voegen we nu iets nieuws toe.  Daarmee bieden we een alternatieve en tussentijdse inkomstenbron en nemen de zwaarst wegende bezwaren weg van het planten van bomen op een productief boerenperceel. Meer praktijkkennis is een vereiste. Daarnaast is het zien en ervaren hoe een dergelijk systeem eruitziet altijd meer waard dan je laten vertellen wat de impact is van een dergelijk systeem. In aanloop naar en tijdens de Floriade zal deze prototype onderdeel zijn van de rondleidingen, masterclasses en uiteindelijk ook te zien zijn door een miljoen bezoekers tijdens de wereld tentoonstelling.

Contactpersoon: Xavier San Giorgi

 

Grond van Bestaan

Stichting Grond van Bestaan is geïnspireerd door de internationale Community Land Trust beweging en heeft tot doel te innoveren, in de Nederlandse context, op het gebied van grondeigendom, toegang tot land, pacht en eigendomsrecht. Maar wil bovenal de relatie tot grond en elkaar transformeren.
Grond van Bestaan wil door het realiseren van verschillende initiatieven laten zien dat het kan, ook in Nederland. Zo omzeilen we de markt door te werken met gemeenschappelijke vormen van eigendom, worden landbouwpraktijken
mogelijk die mens en natuur samenbrengen. Hierdoor kunnen andere waardes dan alleen economische winst een rol spelen in  de productie van voedsel.

Met een constructieve blik op de grondproblematiek willen we nieuwe oplossingen realiseren. Dit doen we door collectieve inspanning samen met lokale gemeenschappen te komen tot een lokale Community Land Trusts. Dit is een evenwichtsoefening tussen grondtoegang voor elk individu en de gemeenschapsbehoefte van betaalbaarheid, ecologische duurzaamheid, economische diversiteit en lokale veerkrachtige economieën.
Grond van Bestaan fungeert hierin hoofdzakelijk als een kluis die gronden eeuwig duurzaam in beheer neemt namens gemeenschappen en zal daarom nooit meer tot verkoop overgaan.
Wij werken samen met de Schumacher Center for New Economics en Community Land Trust NL aan een kennis- en doeplatform. Hiermee ondersteunen we onder andere een nieuwe generatie van boeren en komen we tot regeneratieve oplossingen en een diep herstel van de aarde.

Contactpersoon: Natasha Hulst