Van de dingen die bij elkaar komen

VAN DE DINGEN DIE BIJ ELKAAR KOMEN.
COEN VAN DEDEM OVER DE OOGST.

Er zijn momenten in het leven dat het lijkt dat een aantal ‘dingen’ bij elkaar komen. Stilletjes en zonder dat je daarop hebt ingezet. Als vanzelf lijkt het.

Terugkijkend heeft Voor de oogst van morgen stilletjes meer in gang gezet dan ik me aanvankelijk realiseerde.

Ik begon aan Voor de oogst van morgen met een mengeling van nieuwsgierigheid en scepsis. Met 70(!) mensen naar onderliggende systemen van de landbouw te kijken, erachter komen welke systeemveranderingen nodig zijn en hoe die te realiseren. De nieuwsgierigheid overwon en de scepsis maakte plaats voor een perspectief hoe gronden veiliggesteld kunnen worden voor de voedselvoorziening van de komende 7 generaties. Dat perspectief ontstond langzaam maar zeker, en wat zich ontrolde had ik me bij aanvang met geen mogelijkheid kunnen bedenken.

Op 4 maart 2020 kwamen een aantal zaken bij elkaar: ’s-middags een vergadering bij PGGM over een bundel getiteld ‘Waartoe zijn pensioenfondsen op aarde’, eten bij mijn achter-achternichtje Sabine in Dalfsen die een voedselbos aanlegt op een prachtige plek in het coulisselandschap van het Vechtdal en toen op naar Vilsteren, naar Stimuland. Daar in het kantoor van Stimuland maakte ik kennis met een groep mensen die onder de noemer ‘commons’met elkaar spreken over de toekomst van het Overijssels platteland, de boeren en de bewoners. Jan ten Tije had me voor de bijeenkomst uitgenodigd en mijn gut-feeling zei me dat de reisnaar Vilsteren gemaakt moest worden.

Het werd een mooie avond rond het thema grond. De toegang tot grond wordt door de hoge grondprijzen steeds moeilijker voor boeren. Als daar dan ook nog een financiering van een transitie naar duurzame landbouw op moet volgen, dan wordt het vanuit een louter financieel oogpunt bezien een ‘mission impossible’ voor de boeren.

We spraken ook over de mogelijkheid om in een aantal streken in Overijssel een U-lab te organiseren van stakeholders om zo bestaande initiatieven te versterken en de groep boeren te bereiken die grote risico’s lopen waarvan niet gevergd kan worden de investeringen voor een transitie te doen. Verder over de provincie te bewegen het proces te ondersteunen de inwoners in de streken te betrekken en zo de oplossingen voor de diverse maatschappelijke opgaven te laten ontstaan.

Het was een mooie avond met een grote persoonlijke betrokkenheid, vertrouwen, doorvragen en niet onbelangrijk; humor. Inmiddels komen we op gang in de realisatie van een U lab in Overijssel.

In het donker, terugrijdend naar Den Haag, was er een blijdschap. Er waren die avond ‘dingen’ bij elkaar gekomen. Mijn familie die zo diepgeworteld is in Overijssel en met wie ik na jaren wonen en leven aan de kust weer mee in contact was gekomen. Eten bij een achter-achternichtje van de generatie van mijn kinderen dat zo vertrouwd voelt. Een bijeenkomst bij PGGM, de wereld van pensioenfondsen die zolang mijn werkterrein vormde en waar ik nog steeds nauw bij betrokken ben. Op de agenda die middag stond de maatschappelijke verantwoordelijkheid van pensioenfondsen en het feit dat de verbindende kracht van het pensioenfonds uit het zicht is verdwenen door fondsen te beschouwen als financiële instituties. Juist pensioenfondsen zijn, samen met de overheid, in staat om oplossingen te ontwikkelen om grond toegankelijk maken voor de komende 7 generaties.

Een lab waarin mensen zonder last of ruggespraak vanuit een persoonlijk commitment de verantwoordelijkheid voor hun streek en de toekomst te nemen. Dat is een droom die realiseerbaar is. In de regiolabs komen de verschillende stakeholders met elkaar in contact, ontstaan er een diep luisteren naar elkaar, en zo de ontwikkeling van een wenkend en uitnodigend perspectief.

Rond het thema grond komt alles bij elkaar. De bodem met wie we zo diep verbonden zijn in de kringloop van ons leven en het voedsel wat we nodig hebben. De grond die verbindt maar ook een splijtzwam is in de strijd om de economische belangen. Dat is het speelveld van de regiolabs in Overijssel waar die avond het fundament voor werd gelegd.

Wat Voor de oogst voor morgen betreft: we zijn de oogst begonnen! De experimenten, de regiolabs en de samenwerkingsverbanden geven nu de ruimte praktisch aan de gang te gaan.

Voor mij? Terug in Overijssel, pratend over het platteland, financiering, veranderingen en vertrouwen bracht het heel veel ‘dingen’ moeiteloos bij elkaar.

Coen van Dedem

Mei 2020