Nieuwsbrief september 2018

Nieuws in september


De zomer is alweer achter de rug, het lab gaat met volle kracht vooruit richting the kick-off, en de Ecosystem meetup van 4 september was een zeer geslaagde bijeenkomst. Hartelijk dank aan iedereen die aanwezig was en heeft bijgedragen!

In deze nieuwsbrief delen we een verslag van de Ecosystem Meetup, interviewen we deelnemer Natascha Kooiman van de Transitiecoalitie Voedsel, delen we het interview over innovatielabs met Marian Goodman van het Presencing Institute (dat voor de Eco-system meetup werd opgenomen), en stellen we Simoon Fransen van ons kernteam aan je voor.

Mocht je zelf iets hebben dat je graag via de nieuwsbrief wilt delen, schroom dan niet om contact met ons op te nemen via info@oogstvanmorgen.net. Meer info over het lab vind je op onze website.

Namens het team,
Femke van Bree, Dieter van den Broeck en Simoon Fransen

Ecosystem meetup:
Op zoek naar wat wel mogelijk is!

In de industriële maar ook warme entourage van de Verkadefabriek in Den Bosch vond 4 september de Ecosystem meetup van 'Voor de oogst van morgen' plaats. Een dag bedoeld om een ‘ecosysteem’ van veranderaars en vernieuwers te inspireren en te informeren over het innovatielab. Het innovatielab is een werkplaats en ontwikkelprogramma waar betrokkenen met elkaar aan de slag gaan. Aan goede initiatieven ontbreekt het niet. De zoektocht gaat daarom meer over werkelijke synergie tussen mensen en initiatieven in het veld van landbouw, voedsel, natuur en water. Het innovatielab start in november 2018.

"We hebben wat te doen met elkaar en moeten daarvoor de verbinding opzoeken"


De initiatiefnemers OIM, Commonland en Presencing Institute brachten een aanzienlijk netwerk van relevante sectoren bij elkaar op deze dag. Ruim 80 mensen, bestaande uit boeren, lokale en rijksoverheid, ngo’s zoals natuurorganisaties, zelfstandige initiatiefnemers, wetenschappers en experts, waren geïnteresseerd. Ook burgercollectieven en de financiële en onderwijssector waren aanwezig. De deelnemers riepen de initiatiefnemers op om de grote afwezige, de retailsector, actief te benaderen, omdat zij een onmisbare schakel zijn in de keten, evenals de grote landbouwcoöperaties. Ook de consument moeten worden meegenomen: "er is een gedragsverandering nodig om echte doorbraak op gang te brengen", merkte een van de aanwezigen op.


“We kunnen het niet alleen, we hebben anderen nodig”


De potentiële en reeds gecommitteerde deelnemers wisselden verwachtingen en uitdagingen uit over hoe het innovatielab de aanwezigen gaat helpen echte verandering en vooruitgang in het landbouw- en voedselsysteem te realiseren. In de gesprekken met elkaar werden daarnaast veel nieuwe en relevante contacten uitgewisseld. Ook de urgentie van het vraagstuk wordt gedeeld, waarbij verschillende deelnemers verzuchten dat het huidige systeem ze klem zet en dat het moeilijk is om er alleen uit te komen. De uitdaging vraagt om een andere manier van werken: met elkaar het gemeenschappelijke vinden, in plaats van vanuit verschillen te denken. In de gesprekken aan tafel werd ook regelmatig opgemerkt dat we gewend zijn om vanuit onze eigen ‘silo’ te denken en handelen. Juist de verbinding tussen deze silo's en het kruisbestuiven met elkaars ervaringen en ideeën kan het verschil gaan maken voor de toekomst van het landbouw- en voedselsysteem.

“Wat doe je ermee als mens, wat kan ik eraan bijdragen?”


Een belangrijk onderscheidend element van het innovatielab is dat we eerst met ons hart naar het complexe vraagstuk gaan kijken. Je stapt als mens in het systeem, in plaats van in een bepaalde rol of als functionaris. Waarbij je de verbinding houdt met de organisatie of het initiatief waar jij vandaan komt. Dit kwam ook uitdrukkelijk naar voren bij de deelnemers als een voorwaarde om echte doorbraken te kunnen bewerkstelligen. Intrinsieke motivatie om te veranderen en ontwikkelen is een must.

"Het lab is lekker raar en anders, haalt ons uit de normale patronen"


“Goede ideeën komen niet vanachter de computer". Het lab creëert een omgeving om ideeën te laten stromen door onze ‘intrinsieke kwaliteit van zijn’ op te roepen en van daaruit inspiratie te vinden. En door jezelf als instrument in te zetten. Dit vraagt moed en openstaan voor avontuur.


Nieuwsgierig geworden?


Het innovatielab start in november. Deelname is op uitnodiging. Heb je interesse? Neem dan contact op met het support team van het innovatielab via info@oogstvanmorgen.net

Ervaringen uit de praktijk:
food-innovatielab in Brazilië

Tijdens de Ecosystem meetup op 4 september werd er inspiratie geput uit een interview met Marian Goodman, facilitator bij het Presencing Institute. Zij nam ons mee in haar ervaring met o.a. het food-innovatielab in Brazilië, Novos Urbanos. Hieronder een kleine samenvatting van het interview en de volledige opname.

Over Marian

Marian Goodman woont in Kaapstad en is o.a. verantwoordelijk voor de directie van verschillende programma's bij het Presencing Institute. Ze werkt nauw samen met oprichter Otto Scharmer om trainingsprogramma's en innovatielabs rondom de wereld te ontwerpen en faciliteren, waaronder het Presencing Foundation Program en het Advanced Program (in Brazilië, Zuid-Afrika, Duitsland, Azië, en de VS). Ook werkt ze mee aan internationale sectoroverstijgende labs, zoals het ‘Global Wellbeing Lab – Transforming Society & the Economy’; een samenwerking met de GIZ Global Leadership Academy (Duitsland) end het GNH Centre (Bhutan). Verder is ze onder meer een Associate Facilitator voor Leaders Quest (UK) en een Executive Coach gecertificeerd in Thinking Environment™ (UK).

Waarom innovatielabs?

In het interview beantwoordt Marian de vraag: "Waarom zijn sociale innovatielabs zo belangrijk?" Ze vertelt o.a. over haar werk met jonge mensen in Zuid-Afrika, waar de balans tussen toekomstperspectief en het helen van het verleden een grote rol speelde. Ze geeft aan dat dit werk voor haar persoonlijk een breder en systemisch perspectief heeft teweeggebracht. Het werd haar duidelijk dat de uitdagingen die ze samen aangingen, niet op zichzelf staan; dat het oplossen van een klein deel van de puzzel niet per se een verandering brengt voor het volledige systeem.

Marian gaat ook in op wat ze in de wereld in het algemeen ziet gebeuren: razendsnelle veranderingen, disruptieve ontwikkelingen en instituten die de uitdagingen van deze eeuw niet meer kunnen bijbenen. Ze belicht de grote complexiteit waar we tegenwoordig mee te maken hebben, wat vraagt om een volledig nieuwe aanpak. De oude methodes en gewoontes zijn niet meer toereikend voor de huidige situatie, wat ook op sommige plekken zelfs voor enige wanhoop kan zorgen. Hoe dan ook, ze ziet dat in veel systemen en onder veel leiders de vraag heerst: "Hoe gaan we in vredesnaam met deze chaos om en welke tools hebben we tot onze beschikking?" Marian schetst een situatie waar tevens krachtige en vernieuwende antwoorden uit ontstaan - en ook daar heeft ze ontzettend veel ervaring mee.

Wat is een innovatielab?

Vervolgens noemt Marian 4 belangrijke aspecten van een maatschappelijk innovatielab:

  1. Het is sociaal: sleutelspelers uit een systeem bijeenbrengen die verschillende perspectieven op een bepaalde uitdaging inbrengen, een gemeenschappelijk doel.
  2. Het is experimenteel: we leren van elkaar en met elkaar, onder de veronderstelling dat we samen meer weten dan ieder apart. We zetten in op vroeg falen om sneller te leren, gebruikmakend van de waardevolle data die daaruit voort komt.
  3. Het is actiegericht: naast dialoog, gaat het om mogelijke acties daadwerkelijk te implementeren. Om samen in actie te komen en al doende leren.
  4. Het is persoonlijk: de persoonlijke ontwikkeling en reflectie van de individuele spelers weerspiegelt de ontwikkeling en wendbaarheid van het systeem en andersom.

Het gaat er volgens Marian dus om dat we samen de diepere wortels, de oorzaken van onze problemen, onderzoeken voor duurzamere oplossingen.

Ze deelt verder haar eigen ervaring met het organiseren van het Braziliaanse voedsellab Novos Urbanos, de diepe leerreizen die ze samen maakten, en de plattegrond die ze van het systeem en de relaties daarbinnen samenstelden. Ze vertelt verder over de experimenten die uit het lab zijn ontstaan, en de relaties, het vertrouwen en de netwerken die eruit zijn gekomen. Ook benadrukt ze de moed, het vertrouwen en de openheid die er nodig is voor dergelijke labs en de vraagstukken van onze tijd.

Bekijk het hele interview in het Engels via onderstaande link!

                       

                                                       Klik hier voor de video van het interview met Marian Goodman                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                          

Deelnemer in Beeld:
Natascha Kooiman - Transitiecoalitie Voedsel

Elke nieuwsbrief interviewen we een deelnemer om inzicht te krijgen in wie er zoal aan het lab meedoet, met wat voor intenties deelnemers het proces ingaan en wat voor visies er leven. Deze maand spraken we met Natascha Kooiman van de Transitiecoalitie Voedsel.

Vertel iets over jezelf en je initiatief

Ik ben moeder van een bijna vegetarische doberman, reisfanaat, dol op de natuur en alles wat daarin leeft en gek op alles waar suiker in zit (ik kan het niet helpen). Sinds een jaar of 5 zet ik me vol passie in voor een duurzamer voedselsysteem en eetpatroon. Dat begon toen ik als merkstrateeg met veel initiatieven werkte die bezig waren met een duurzamere wereld. Algauw leerde ik wat voor enorme impact ons voedselsysteem en ons eetpatroon op de aarde heeft. Hoe meer ik leerde, hoe meer ik me verbaasde dat ik hier zo weinig over wist. Ik kon het niet meer loslaten en ben na heel wat werk bij allerlei initiatieven mijn eigen sociale onderneming Smaackmakers gestart. Hiermee werk ik aan voedselverduurzaming en ben ondertussen ook betrokken bij een aantal andere initiatieven. In het lab vertegenwoordig ik daarvan de Transitiecoalitie Voedsel.

Samen met Jan Paul van Soest en Willem Lageweg ben ik kwartiermaker van de Transitiecoalitie Voedsel, waarin de koplopers in verduurzaming van voedsel, landbouw, natuur en gezondheid vertegenwoordigd zijn. Voortbouwend op coalities en partijen die delen van de transitie-agenda oppakken, fungeren wij als een coördinerend, agenderend, inspirerend, versnellend en beïnvloedend netwerk. Dit groeiende netwerk heeft nu zo’n 150 leden en we werken aan verschillende thema’s, zoals aan gezonde bodem, regeneratieve landbouw, true pricing, gezonde voeding, eiwittransitie en onderwijs.


Wat motiveert je om aan het lab mee te doen?

Het lab sluit nauw aan bij de gedachte die ik onderschrijf en waar we met de Transitiecoalitie Voedsel ook aan bijdragen. Het gaat er vanuit dat er systeeminnovatie en een brede transitie nodig is om de stip op de horizon, van een gezond en duurzaam voedselsysteem, te bereiken. En daar gaan we niet komen met alleen innovators. We moeten onze krachten bundelen en ook bestaande spelers mee krijgen. Voor een transitie is nodig dat we samen die stip op de horizon formuleren, wegen daarnaartoe uitstippelen, een strategie uitzetten, bepalen welke partijen nodig zijn, en rollen en verantwoordelijkheden verdelen. Ik word er blij van om te zien dat in het lab juist op díe stappen ingezet wordt.

Het is vallen en opstaan en ik denk dat het lab een mooie aanvulling is op wat er al gebeurt: door de ambitie om echt pilots/experimenten neer te zetten, versnellen we de leercurve en verhogen we de energie. Dat is hard nodig. En we laten allerlei soorten partijen, ook traditionele spelers, zien dat we gaan: aan boord of niet. Ik krijg daar energie van en denk dat een samenwerking tussen TcV en het lab een voorbeeld is van hoe we kunnen versnellen door de handen ineen te slaan.


Wat hoop je uit het lab mee te nemen?

Natuurlijk is het interessant te bekijken in hoeverre het netwerk complementair is aan dat van TcV. Nieuwe energieke mensen ontmoeten is sowieso al een enorme meerwaarde. Daarbij hoop ik vooral juist de minder usual suspects tegen te komen: contacten bij mainstream spelers, zoals retailers, groothandels, voedselverwerkende bedrijven, de financiële sector, etc. Ook inspiratie is een belangrijke, zowel persoonlijk als professioneel, bijvoorbeeld door projecten van andere deelnemers aan het lab.

En iets leren; ik geloof dat we zoveel van elkaar kunnen leren. Van verschillende visies op de transitie, verschillende wereldbeelden en aanpakken. Kennis van onderwerpen waar ik minder van weet is ook een mooi voordeel van een lab dat breed is ingestoken. En wie weet vind ik nog gelijkgestemden m.b.t. de transitie naar een voedselomgeving die ook de keuze voor meer plantaardig vergemakkelijkt. Dat is dan ook weer interessant voor Smaackmakers - en misschien leiden die contacten wel tot een gezamenlijke pilot!


Wat breng je persoonlijk in bij het lab?

Uiteraard heb ik als kwartiermaker van de Transitiecoalitie Voedsel een brede benadering als het gaat om de landbouw- en voedseltransitie. Thema’s die mij persoonlijk vooral aan het hart gaan zijn de eiwittransitie (de overgang naar meer plantaardig en minder dierlijk) en de voedselomgeving, waar Smaackmakers zich mede op richt. We werken aan verduurzaming van het voedselsysteem en eetpatronen door aanbieders in de voedselomgeving (denk aan: catering, horeca en bedrijfskantines) te enthousiasmeren en te helpen om stappen te maken naar een duurzamer aanbod. Mensen gezonder laten eten, de eiwittransitie versnellen en voedsel weer dichterbij de mens brengen: dat zijn thema’s waar ik me in verdiep en die ervaring breng ik ook graag mee naar het lab.

Het continu schakelen tussen strategisch denken en de praktische benadering zie ik als heel belangrijk voor een succesvolle transitie. Verder breng ik mijn netwerk van de DJ100 en Food100 graag in; een leuk netwerk waarin veel mensen met energie, goede ideeën en vooral best practices zitten. En tot besluit: een helpende hand bij de catering van de toekomst 😉 als Smaackmakers: breng ik ook graag in!

Welk motto of gezegde is voor jou van toepassing?

Dat is het motto van de Transitiecoalitie Voedsel:

"Wat voor de rups het einde is, is voor de rest van de wereld een vlinder."

Ik ben er zeker van dat we die vlinder zullen worden. We moeten wel. De rups ziet dat nog niet zo voor zich, maar we hebben die rups wel nodig. We kunnen het dus zeker niet alleen. We hebben alle partijen nodig om tot de ontpopping te komen. En die pop is dus ook nodig, om tot die vlinder te komen.

Meet the Team: Simoon Fransen

In elke editie van de nieuwsbrief introduceren we aan jullie een van onze kanjers uit het organisatieteam. Deze maand is dat Simoon van het Presencing Institute, onder meer onze kanjer in programma-design en facilitatie! Vanwege haar verschillende rollen binnen het team, van zowel partner in lab design en organisatie als procesfacilitator voor het team, is ze een veelzijdig en onmisbaar talent voor de totstandkoming en vooruitstuwing van het gehele project. Hieronder vertelt Simoon over wat haar motiveert om mee te werken aan het organiseren van het lab.


Achtergrond

Simoon leidt veranderprojecten in overheid, onderwijs en het bedrijfsleven. Als lid van het u.lab team ondersteunt ze de hub host-gemeenschap en verzamelt uitkomsten en resultaten. Na de opleiding human resources development vervolgde ze haar studies met welzijnskunde & management, geleid door de vraag hoe het menselijke potentieel zich ontvouwt in een organisatorische context en in de samenleving, en hoe ze aan die ontvouwing een bijdrage zou kunnen leveren.

Vanuit een diepe inspiratie door de natuur werd ze een student en collega van John P. Milton (oprichter van Way of Nature). Vandaag de dag past Simoon een op de natuur gebaseerde aanpak toe in haar werk met individuen, teams, gemeenschappen en organisaties, waarin ze wegen naar culturele transformatie onderzoekt.


Resultaten die niemand wil


Simoon over het belang van het lab: "Ik doe mee aan dit lab omdat ik geloof dat we het allemaal in de basis wel goed bedoelen. Toch creëeren we samen resultaten die niemand echt wil. Bijvoorbeeld de grote hoeveelheid verspilling vanwege de vormen en systemen waarin onze huidige samenleving is georganiseerd. Verspilling van energie, gezondheid, levensvreugde, en zelfs van levenskracht - de vitaliteit van de aarde staat op het spel."


Motivatie


"Wat mij motiveert is de honger naar antwoorden op de vraag hoe we als mensheid andere manieren kunnen vinden om op een respectvolle manier samen te leven en te werken. Respectvol naar onszelf, naar elkaar en naar al het leven om ons heen - nu en in de toekomst. Welbevinden voor het geheel dus. En dan niet enkel de antwoorden te vinden, maar ze ook daadwerkelijk te realiseren samen. Want ik ben ervan overtuigd dat het allereerst vreselijk urgent is, maar daarnaast ook gewoon mogelijk. Als we de diepte in weten te gaan, naar de essentie in zowel dialoog als betekenis, dan geloof ik dat we in de juiste omgeving in staat zijn om kleine wonderen te verrichten… En daar zie ik naar uit!"

Veelgestelde Vragen

Elke nieuwsbrief sluiten we af met de meestgestelde vragen van de maand. Deze maand twee zeer belangrijke onderwerpen!

1. Vraag: Wie bepaalt er welke onderwerpen er in het lab aan de orde komen?

Antwoord: De deelnemers bepalen zelf welke onderwerpen zij gezamenlijk willen oppakken.

2. Vraag: Hoe zorg je voor een goede samenstelling van de deelnemers?

Antwoord: Uitgangspunt is dat het hele systeem van landbouw, voedselvoorziening, natuur, water- en luchtkwaliteit, biodiversiteit, ruimtelijke ontwikkeling, etc. vertegenwoordigd is.

Het support team van het lab maakt een systeemmap en werkt deze verder uit met een aantal key-spelers uit het systeem, waaronder vertegenwoordigers van de regio, Foodvalley, Transitiecoalitie Voedsel, initiatief bewust bodemgebruik, Commonland, LTO en ambtenaren van LNV. Doel is om te controleren of het hele systeem voldoende vertegenwoordigd is en om gezamenlijk te bepalen wie er aanvullend uitgenodigd moet worden en wie welk contact al heeft (direct/indirect) en het beste kan benaderen.

Naast de relevante organisaties en initiatieven (zowel regime-spelers als koplopers/nichespelers) wordt ook gekeken naar de persoon zelf: wil deze de openheid geven die nodig is voor het andere gesprek en de samenwerking in het lab? Staat deze persoon open voor vernieuwing (naast innovators ook verlichte mensen uit het regime).

Zit jouw vraag er niet tussen? Misschien vind je het antwoord op www.oogstvanmorgen.net. Zo niet, dan kun je ook altijd met je vraag terecht bij info@oogstvanmorgen.net.