Interfaces in transitie van het platteland

INTERFACES IN TRANSITIE VAN HET PLATTELAND. MIREILLE WINKELMOLEN OVER DE OOGST.

Omslagmoment
Het is zondag 21 juni 2020. Een bijzondere dag. De langste dag. Ik ben vandaag, op zondag notabene, om 06:00 uur opgestaan; een lange dag voor van alles en meer. Tijd om even na te denken over de digitale Oogst van Morgen bijeenkomst van 18 juni 2020. In coronatijd. Zoom calls, break-out rooms, rejoining, sensing en prototyping als werkwoord en experiment als uitkomst. Tot voor kort had ik niet gedacht dat ik om 9:30 uur in de ochtend door mijn eigen tuin in zuidoost Brabant zou wandelen tegelijkertijd samen met een transitie-maatje in Amsterdam en in de Haarlemmermeer. Een heel bijzondere ervaring. Vanuit de eigen inmiddels wat eenzame cocon toch samen werken aan een andere toekomst van de landbouw in Nederland. Inspirerend maar ook verwarrend.

Interfaces
Dit is het belangrijkste woord dat ik als plattelandssocioloog ooit in Wageningen geleerd heb. Dit woord is blijven hangen en ik weet dat ik het in de nabije toekomst nog hard nodig ga hebben. Een interface is een koppelvlak waarmee twee systemen met elkaar communiceren. Of zoals ik het onthouden heb; een interface is een ontmoeting van actor, of actoren en het systeem. De interactie kan gedrag van actoren veranderen en door te schakelen ook “het systeem”. Ook zonder de digitale cyberspace vermenging al complex genoeg; “Als er wrijving is, komt er energie vrij”. Ik ben dus opgeleid op zoek te gaan naar waar het wrijft, pijn doet of schuurt. Als projectleider laat ik er dan al veel te snel de wie, wat, hoe, waarom en wanneer vragen erop los. In de Oogst van Morgen heb ik geleerd dat uitstel van die vragen naar alle waarschijnlijkheid juist de mooiste resultaten op gaat leveren. Het niet weten wat maakt het spannend. Maar het voelt niet altijd fijn, eerder onzeker en onveilig. Durf ik het aan om de Oogst van Morgen echt in mij en vervolgens in mijn eigen landelijke omgeving te laten landen?

Innovatie uit (on)kruid
De langste dag van het jaar zorgt ervoor dat er volop tijd is om te reflecteren. Als hobby ben ik een herborist in opleiding en ontwikkel ik nieuwe producten met de (on)kruiden om mij heen. Om half zeven vanochtend heb ik de korenbloemen geplukt en verwerkt tot hydrolaat. De lavendel mocht daarna. Het st. Janskruid wordt een maceraat (helpt bij zonnebrand) en de rozenblaadjes worden gedroogd voor verwerking in een tinctuur en later in een crème (natuurlijk tegen rimpels). Elke zondag verandert mijn aanrecht in een bescheiden laboratorium. Deze zondag laat onze buurman de weides rondom ons door de loonwerker spuiten want melde, Jacob kruiskruid en distels zijn er niet gewenst. Een fors contrast met onze klimaat adaptieve tuin vol insecten en vlinders. De geur van het vergif is niet prettig en leidt tot hoofdpijn. Wat voor de een van waarde is, is waardeloos voor de ander. Met respect leven we naast elkaar alleen is spuiten nu nog gangbaar en onze tuin wordt gezien als alternatief. Mijn hoop is dat deze praktische interface in de toekomst omgekeerd is.

Gnaphalium uliginosum als indicator voor systeemverandering
Op deze langste dag ontdek ik een vreemde plant in de tuin; zilvergrijs, licht behaard en met hele kleine onzichtbare bloempjes. Een moerasplantje (moerasdroogbloem) blijkt na enig digitaal zoekwerk. Op het droge klapzand. Onder het genot van een kopje koffie wordt het mij duidelijk; het is er niet één maar er blijken er meer te zijn. Omdat ik even stil zit en geniet, zie ik ze pas. Een spoor van plantjes van het huis naar de kastanjeboom. Het geluk van dit plantje zit namelijk onder de grond. Daar loopt een drainageslang. Ooit ingegraven om het regenwater van het dak naar de jonge kastanjeboom te brengen. Onzichtbare systeemverandering met bovengrondse effecten. Een verandering met meerwaarde.
Het was niet makkelijk maar die donderdag heb ik de stap gezet. Ik heb hulp gevraagd aan de Oogst van Morgen. Zij hebben mij steun gegeven. Samen gaan we een regio-LAB maken in de Brabantse Kempen. Samen met onze boeren gaan we Champions League spelen! Interfaces tackelen in een slimme maakregio, Brainport op de zandgronden.